Định mức gạch thẻ không nung là thông số kỹ thuật không thể bỏ qua khi lập dự toán công trình. Chỉ cần sai lệch một chút trong khâu tính toán, chi phí vật tư có thể đội lên 5–15% so với kế hoạch ban đầu — một con số không hề nhỏ với các công trình quy mô lớn. Bài viết này cung cấp bảng định mức chuẩn theo từng loại tường, công thức tính số lượng, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và kinh nghiệm kiểm soát hao hụt thực tế từ công trường để áp dụng định mức gạch thẻ không nung một cách chính xác nhất.
Định mức gạch thẻ không nung là gì?
Trong kỹ thuật xây dựng, định mức gạch thẻ không nung là số lượng vật liệu tiêu hao trên một đơn vị khối lượng công việc — thường tính theo m² tường hoàn thiện. Với gạch thẻ, đơn vị phổ biến nhất là số viên/m², tùy theo chiều dày tường và loại gạch sử dụng.
Cần phân biệt rõ hai khái niệm thường bị nhầm lẫn khi tra cứu định mức:
Định mức lý thuyết: Đây là định mức được tính thuần túy theo kích thước hình học của viên gạch và mạch vữa, không tính hao hụt. Đây là con số dùng để lập BOQ (bảng khối lượng công việc) và dự toán vật tư ban đầu.
Định mức thực tế: Là số lượng gạch thực tế cần nhập công trường, đã bao gồm hao hụt do cắt, vỡ, sai số kích thước và tổ chức thi công. Định mức gạch thẻ không nung thực tế luôn cao hơn định mức lý thuyết từ 3–8% tùy mức độ phức tạp của công trình.
Hiểu đúng sự khác biệt này có vai trò rất quan trọng trong ba công việc cốt lõi: lập BOQ chính xác, dự toán vật tư sát thực tế và kiểm soát hao hụt trong suốt quá trình thi công dựa trên định mức gạch thẻ không nung đã được thiết lập.
Tìm hiểu thêm: Gạch thẻ không nung là gì? Đặc điểm và ứng dụng
Các yếu tố ảnh hưởng đến định mức gạch thẻ không nung
Định mức gạch thẻ không nung không phải là con số cố định. Trên thực tế, nhiều yếu tố kỹ thuật và thi công tác động trực tiếp đến định mức trên mỗi m² tường. Hiểu rõ các yếu tố này giúp nhà thầu và chủ đầu tư điều chỉnh định mức gạch thẻ không nung sát nhất với thực tế.
Kích thước viên gạch
Kích thước viên gạch là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp và rõ ràng nhất đến định mức gạch thẻ không nung. Gạch thẻ không nung tiêu chuẩn có kích thước 190×90×55mm (dài × rộng × cao), với modul xây dựng tương ứng là 200mm và 65mm (đã tính mạch vữa). Kích thước này quyết định bao nhiêu viên gạch cần xếp trên một m² bề mặt tường — ảnh hưởng trực tiếp đến định mức.
Nếu sử dụng gạch có kích thước khác — ví dụ 220×105×55mm hoặc 200×100×50mm — toàn bộ bảng định mức sẽ thay đổi theo. Đây là lý do cần xác định rõ kích thước gạch ngay từ giai đoạn lập dự toán để có định mức gạch thẻ không nung chính xác.
Tham khảo: Kích thước gạch thẻ không nung tiêu chuẩn
Chiều dày tường thi công
Chiều dày tường là yếu tố phân loại định mức rõ nhất. Ba loại tường phổ biến trong xây dựng dân dụng và công nghiệp là:
- Tường 10 (dày ~100mm): Xây đứng theo chiều rộng viên gạch, thường dùng làm tường ngăn phòng, vách nhẹ nội thất. Định mức cho loại tường này thấp nhất.
- Tường 15 (dày ~150mm): Ít phổ biến hơn, thường xuất hiện trong thiết kế đặc thù, định mức gạch thẻ không nung nằm ở mức trung bình.
- Tường 20 (dày ~200mm): Xây theo chiều dài viên gạch, dùng cho tường bao ngoài, tường chịu lực phụ. Định mức gạch thẻ không nung cho loại tường này cao nhất.
Mỗi loại tường có số viên/m² khác nhau rõ rệt, do đó cần phân loại tường ngay khi bóc tách khối lượng để áp dụng định mức gạch thẻ không nung phù hợp.
Độ dày mạch vữa
Theo tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng, mạch vữa ngang và đứng thường dao động trong khoảng 8–12mm. Mạch vữa càng dày, không gian giữa các viên gạch càng lớn, dẫn đến định mức giảm nhẹ nhưng lượng vữa tiêu hao tăng. Ngược lại, mạch vữa mỏng hơn tiêu chuẩn sẽ làm tăng định mức gạch thẻ không nung và giảm khả năng liên kết của mạch.
Trong thực tế thi công, mạch vữa thường không đồng đều tuyệt đối — đây là một trong những nguyên nhân tạo ra khoảng dao động trong bảng định mức.
Tay nghề thợ và tổ chức thi công
Yếu tố con người ảnh hưởng rất lớn đến định mức gạch thẻ không nung thực tế. Thợ xây lành nghề biết cách bố trí mạch gạch hợp lý, cắt gạch đúng vị trí, hạn chế vỡ trong quá trình xử lý. Trong khi đó, thợ tay nghề kém có thể đẩy tỷ lệ hao hụt lên đến 8–10%, làm lệch toàn bộ định mức dự toán.
Tổ chức thi công cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo định mức: việc sắp xếp kho bãi, vận chuyển gạch trong công trường và kiểm soát số lượng xuất kho đều ảnh hưởng trực tiếp đến lượng gạch thực tế tiêu hao.
Hình học công trình
Tường thẳng, ít cửa là điều kiện lý tưởng để đạt định mức gạch thẻ không nung lý thuyết. Tuy nhiên, công trình thực tế thường có nhiều góc cạnh, cột giữa tường, cửa đi và cửa sổ xen kẽ. Mỗi vị trí cắt gạch để ăn khớp với cửa hoặc góc tường đều tạo ra phần dư thừa không sử dụng được — đây là nguyên nhân chính khiến hao hụt tăng và định mức thực tế cao hơn dự kiến ở các công trình có kiến trúc phức tạp.
Bảng định mức gạch thẻ không nung chuẩn (190×90×55mm)
Bảng dưới đây thể hiện định mức gạch thẻ không nung kích thước tiêu chuẩn 190×90×55mm, tính theo lý thuyết với mạch vữa 10mm, chưa bao gồm hao hụt thi công. Đây là định mức gạch thẻ không nung tham khảo cho các nhà thầu:
| Loại tường | Chiều dày | Số viên/m² |
| Tường 10 | ~100mm | 55 – 58 viên |
| Tường 15 | ~150mm | 82 – 88 viên |
| Tường 20 | ~200mm | 110 – 116 viên |
Lý giải khoảng dao động trong định mức: Con số định mức không cố định tuyệt đối vì mạch vữa thực tế dao động 8–12mm, cách bố trí mạch gạch của từng thợ khác nhau và sai số nhỏ trong kích thước viên gạch (dù gạch không nung Khai Phong kiểm soát sai số ±1mm theo TCVN 6477:2022).
Lưu ý quan trọng: Bảng định mức này là số lượng lý thuyết thuần túy — chưa bao gồm hao hụt. Khi nhập vật tư thực tế, cần cộng thêm hệ số hao hụt phù hợp với từng công trình để có định mức gạch thẻ không nung sát với thực tế.
Tham khảo thêm: Tiêu chuẩn kỹ thuật gạch thẻ không nung
Cách tính số lượng gạch thẻ không nung cho công trình
Công thức tính chuẩn
Công thức tính số lượng gạch cần nhập cho công trình dựa trên định mức gạch thẻ không nung như sau:
Số viên cần nhập = Diện tích tường (m²) × Định mức (viên/m²) × (1 + Hệ số hao hụt)
Trong đó:
- Diện tích tường = Tổng diện tích các mặt tường, đã trừ cửa đi và cửa sổ
- Định mức = Lấy theo bảng chuẩn phía trên, tương ứng loại tường
- Hệ số hao hụt = 0,03 đến 0,08 tùy mức độ phức tạp
Ví dụ thực tế – Tường 10, diện tích 100m²
Giả sử công trình có tổng diện tích tường 10 (đã trừ cửa) là 100m², công trình đơn giản, hao hụt ước tính 5%. Áp dụng định mức gạch thẻ không nung:
- Định mức cho tường 10: 56 viên/m² (lấy giá trị trung bình)
- Số viên lý thuyết theo định mức: 100 × 56 = 5.600 viên
- Hao hụt 5%: 5.600 × 0,05 = 280 viên
- Tổng cần nhập theo định mức thực tế: 5.880 viên (thực tế thường làm tròn lên 5.900 – 6.000 viên)
Ví dụ thực tế – Tường 20, công trình nhiều cửa sổ
Công trình có 150m² tường 20, nhiều cửa sổ và góc cạnh, hao hụt ước tính 7%. Tra định mức gạch thẻ không nung:
- Định mức cho tường 20: 113 viên/m² (giá trị trung bình)
- Số viên lý thuyết: 150 × 113 = 16.950 viên
- Hao hụt 7%: 16.950 × 0,07 = 1.186 viên
- Tổng cần nhập: ~18.136 viên (làm tròn lên 18.200 viên)
Hao hụt gạch thẻ không nung và cách kiểm soát định mức
Tỷ lệ hao hụt thực tế
Kinh nghiệm từ các công trình thực tế cho thấy tỷ lệ hao hụt gạch thẻ không nung so với định mức lý thuyết thường rơi vào hai ngưỡng:
- Công trình đơn giản (tường thẳng, ít cửa, mặt bằng vuông vắn): Hao hụt so với định mức gạch thẻ không nung là 3–5%
- Công trình phức tạp (nhiều góc cạnh, cửa đi xen kẽ, thiết kế kiến trúc đặc thù): Hao hụt so với định mức gạch thẻ không nung là 5–8%
Với gạch không nung, tỷ lệ hao hụt thường thấp hơn gạch đất nung nhờ kích thước đồng đều hơn, bề mặt phẳng và ít sứt mẻ trong quá trình vận chuyển — giúp định mức sát với thực tế hơn.
Nguyên nhân hao hụt phổ biến ảnh hưởng đến định mức
Ba nguyên nhân chính dẫn đến hao hụt làm sai lệch định mức gạch thẻ không nung thực tế:
Cắt gạch: Phát sinh tại các góc tường, vị trí tiếp giáp cửa, cột tường và các vị trí kỹ thuật đặc biệt. Phần gạch bị cắt bỏ thường không tái sử dụng được, làm tăng định mức thực tế.
Vỡ và hư hỏng: Xảy ra trong quá trình bốc dỡ, vận chuyển trong công trường và xếp kho không đúng cách. Gạch không nung chất lượng tốt có cường độ chịu lực cao hơn, giảm thiểu nguyên nhân này đáng kể và giúp duy trì định mức gạch thẻ không nung ổn định.
Sai số kích thước: Gạch không đồng đều kích thước sẽ buộc thợ phải điều chỉnh mạch vữa hoặc cắt bỏ để đảm bảo thẩm mỹ, dẫn đến tăng hao hụt và làm lệch định mức gạch thẻ không nung đã tính toán. Gạch Khai Phong kiểm soát sai số ±1mm giúp giảm thiểu nguyên nhân này.
Giải pháp giảm hao hụt để đảm bảo định mức
Kiểm tra kích thước đầu vào: Trước khi đưa vào sử dụng, lấy mẫu ngẫu nhiên khoảng 20–30 viên/lô để kiểm tra kích thước thực tế. Phát hiện sớm lô hàng kích thước không đồng đều để xử lý kịp thời, tránh ảnh hưởng đến định mức gạch thẻ không nung.
Tối ưu layout xây: Lên bản vẽ bố trí mạch gạch trước khi thi công, đặc biệt tại các vị trí góc tường và cửa. Xác định sẵn vị trí cắt để hạn chế cắt ngẫu hứng tại công trường, giúp kiểm soát định mức tốt hơn.
Quản lý kho công trường: Xếp gạch đúng quy cách (không chồng quá cao, có lót đệm), phân khu rõ ràng giữa gạch nguyên và gạch đã cắt để tái sử dụng phần còn lại. Xuất kho theo từng đợt, tránh xuất dư rồi để phơi nắng mưa — tất cả đều giúp duy trì định mức gạch thẻ không nung đã dự toán.
Tìm hiểu thêm: Tiêu chuẩn kỹ thuật gạch thẻ không nung Khai Phong
So sánh định mức gạch thẻ không nung và gạch đất nung
Nhiều nhà thầu cho rằng gạch không nung và gạch nung có định mức tương đương vì kích thước gần giống nhau — nhận định này đúng một phần nhưng chưa đầy đủ:
| Tiêu chí | Gạch thẻ không nung | Gạch đất nung |
| Số viên/m² | Tương đương | Tương đương |
| Sai số kích thước | Thấp (±1mm) | Cao hơn (±3–5mm) |
| Tỷ lệ hao hụt | 3–5% (đơn giản) | 5–8% (đơn giản) |
| Độ đồng đều | Cao | Trung bình |
| Chi phí thực tế/m² | Thấp hơn | Cao hơn |
Về số viên/m², hai loại gạch không khác nhau nhiều vì kích thước tương đương. Tuy nhiên, điểm khác biệt thực sự nằm ở chi phí thực tế: gạch đất nung có sai số kích thước lớn hơn dẫn đến hao hụt cao hơn, thợ mất nhiều thời gian chỉnh mạch hơn và chất lượng bề mặt sau khi xây kém đồng đều hơn. Khi tính toàn bộ chi phí vật tư + nhân công, định mức gạch thẻ không nung thường có lợi thế rõ rệt trên các công trình quy mô lớn.
Định mức gạch thẻ không nung ứng dụng tại công trình lớn
Dự án Khu kinh tế Chu Lai
Tại dự án cung cấp gạch cho Khu kinh tế Chu Lai — một trong những công trình quy mô lớn mà Khai Phong thực hiện — khối lượng tường xây rất lớn, đòi hỏi định mức gạch thẻ không nung phải được kiểm soát chặt chẽ ngay từ đầu. Nhờ kích thước gạch đồng đều ±1mm, đơn vị thi công kiểm soát được hao hụt trong ngưỡng cho phép, tránh phát sinh vật tư ngoài kế hoạch và đảm bảo định mức gạch thẻ không nung sát với thực tế.
Xem chi tiết: Gạch không nung Khai Phong tại dự án Chu Lai
Dự án Cảnh sát biển
Công trình cung cấp cho Cảnh sát biển có yêu cầu kỹ thuật cao về độ đồng đều và chất lượng vật liệu. Việc áp dụng bảng định mức chuẩn kết hợp kiểm soát kích thước đầu vào giúp đơn vị thi công chủ động trong dự toán và nghiệm thu vật tư, đảm bảo tiến độ không bị gián đoạn do thiếu vật liệu. Định mức gạch thẻ không nung được áp dụng nhất quán từ khâu lập kế hoạch đến thi công thực tế.
Xem chi tiết: Gạch không nung Khai Phong tại dự án Cảnh sát biển
Kinh nghiệm lập định mức gạch thẻ không nung cho nhà thầu
Sau nhiều năm cung cấp vật liệu cho các công trình từ nhà ở đến công nghiệp, Khai Phong đúc kết một số nguyên tắc thực tế mà nhà thầu nên áp dụng khi xây dựng định mức gạch thẻ không nung:
Không dùng 100% số lý thuyết. Bảng định mức lý thuyết chỉ là điểm xuất phát — thực tế thi công luôn có biến số. Việc đặt hàng đúng con số lý thuyết là rủi ro lớn, dễ dẫn đến thiếu vật tư giữa chừng, làm sai lệch định mức gạch thẻ không nung đã tính.
Luôn cộng hao hụt tối thiểu 5%. Dù công trình đơn giản đến đâu, hệ số 5% là mức an toàn tối thiểu nên áp dụng khi tính định mức gạch thẻ không nung. Với công trình phức tạp, nâng lên 7–8%.
Test mẫu trước khi đặt số lượng lớn. Trước khi xác nhận đơn hàng lớn, nhận 100–200 viên mẫu để kiểm tra kích thước thực tế, độ đồng đều và so sánh với thông số kỹ thuật. Bước này giúp điều chỉnh định mức gạch thẻ không nung nếu cần trước khi nhập hàng đại trà.
Đồng bộ kích thước toàn dự án. Tránh tình trạng nhập gạch từ nhiều lô có kích thước khác nhau. Gạch không đồng đều kích thước giữa các lô sẽ gây khó khăn khi thi công và tăng hao hụt không kiểm soát được, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến định mức gạch thẻ không nung đã dự toán.
Câu hỏi thường gặp về định mức gạch thẻ không nung
1m² tường cần bao nhiêu viên gạch thẻ không nung?
Với gạch thẻ không nung kích thước 190×90×55mm: tường 10 cần 55–58 viên/m², tường 15 cần 82–88 viên/m², tường 20 cần 110–116 viên/m². Đây là định mức gạch thẻ không nung lý thuyết chưa tính hao hụt.
Hao hụt bao nhiêu % so với định mức là hợp lý?
Công trình đơn giản: 3–5% so với định mức gạch thẻ không nung. Công trình có nhiều góc cạnh, cửa sổ: 5–8%. Không nên đặt hao hụt dưới 3% vì rủi ro thiếu vật tư rất cao.
Có nên mua dư 10% so với định mức không?
Mua dư 10% so với định mức gạch thẻ không nung là hơi nhiều với công trình đơn giản, có thể gây tồn kho và lãng phí. Mức 5–7% là hợp lý cho đa số trường hợp. Tuy nhiên, nếu chi phí vận chuyển cao hoặc nguồn cung không ổn định, mua dư 10% vẫn được cân nhắc.
Gạch thẻ không nung có tiết kiệm hơn gạch nung không?
Về số lượng viên/m², định mức gạch thẻ không nung và gạch nung tương đương nhau. Tuy nhiên gạch không nung có hao hụt thấp hơn, kích thước đồng đều hơn giúp tiết kiệm thời gian thi công — dẫn đến chi phí tổng thể (vật tư + nhân công) thường thấp hơn, và định mức thực tế sát với dự toán hơn.
Gạch đặc và gạch rỗng có định mức khác nhau không?
Có sự khác biệt nhỏ. Gạch rỗng thường nhẹ hơn và đôi khi có kích thước lỗ rỗng ảnh hưởng đến cách xếp mạch, nhưng định mức gạch thẻ không nung (số viên/m²) không khác nhiều so với gạch đặc cùng kích thước ngoài. Điểm khác biệt rõ hơn là trọng lượng tường hoàn thiện và khả năng cách âm, cách nhiệt.
Kết luận: Định mức gạch thẻ không nung là công cụ kiểm soát chi phí
Định mức gạch thẻ không nung không đơn thuần là một con số tra bảng — đây là công cụ kiểm soát chi phí quan trọng trong suốt vòng đời dự án. Áp dụng đúng định mức gạch thẻ không nung, kết hợp kiểm soát chặt kích thước đầu vào và tổ chức thi công hợp lý, một công trình hoàn toàn có thể tiết kiệm 5–10% chi phí vật tư so với ước tính ban đầu.
Chọn đúng loại gạch có kích thước đồng đều, sai số thấp ngay từ đầu là bước quan trọng nhất để định mức gạch thẻ không nung thực tế bám sát lý thuyết — giảm rủi ro phát sinh chi phí ngoài kế hoạch.
Xem thêm toàn bộ dòng sản phẩm: Gạch thẻ không nung Khai Phong
Nhận báo giá chi tiết: Báo giá gạch thẻ không nung
NHÀ MÁY GẠCH KHÔNG NUNG KHAI PHONG
Chuyên sản xuất và cung cấp các dòng gạch không nung đạt tiêu chuẩn chất lượng TCVN 6477:2022, thân thiện với môi trường, kiểm soát kích thước nghiêm ngặt ±1mm.
Nhà máy: Thôn Đông Yên, Núi Thành, Quảng Nam
Văn phòng: 52, Bờ Bao 1, Phường Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0963 155 339
Website: https://gachkhongnungkp.com/
Thuộc Trần Doãn Group: https://trandoangroup.com/
Tài liệu tham khảo
- QCVN 16:2023/BXD – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng
- TCVN 6477:2022 – Tiêu chuẩn gạch bê tông (gạch không nung)
- Bộ Xây dựng Việt Nam – Hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn ngành xây dựng
- Viện Vật liệu Xây dựng (IBST) – Hướng dẫn kiểm tra và đánh giá vật liệu xây dựng
- Ashui – Tổng hợp xu hướng vật liệu xây dựng bền vững
- ScienceDirect – Cơ sở dữ liệu nghiên cứu vật liệu bê tông và ứng dụng xây dựng
