Ứng dụng gạch block không nung xây tường chịu lực có được không? Đây là một câu hỏi được rất nhiều chủ đầu tư. kỹ sư công trình quan tâm bởi tầm quan trọng của tường chịu lực đối với an toàn công trình và ưu điểm của loại vật liệu thân thiện, tối ưu chi phí như gạch block không nung.
Hãy cùng gạch không nung Khai Phong tìm hiểu chi tiết qua bài viết Ứng Dụng Gạch Block Không Nung Xây Tường Chịu Lực Điều Kiện Và Lưu Ý Kỹ Thuật nhé.
Giới thiệu: Vì sao nhiều người băn khoăn về tường chịu lực bằng gạch block không nung?
Tường chịu lực là hạng mục ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn công trình
Tường chịu lực đóng vai trò nền tảng trong hệ thống kết cấu của công trình, có trách nhiệm gánh đỡ toàn bộ trọng lượng từ sàn, mái và các tầng phía trên, sau đó truyền xuống móng và nền đất. Theo thống kê từ Cục Quản lý chất lượng công trình xây dựng, khoảng 25% các sự cố kỹ thuật nghiêm trọng trong xây dựng nhà ở liên quan đến vấn đề tường chịu lực không đủ khả năng, bao gồm nứt lan rộng, biến dạng và trong trường hợp xấu nhất là sụp đổ cục bộ[1].
Chính vì tầm quan trọng này, việc lựa chọn vật liệu cho tường chịu lực đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng về mặt kỹ thuật, không thể chỉ dựa vào yếu tố giá thành hay xu hướng thị trường. Bất kỳ sai sót nào trong khâu này đều có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về an toàn và tài chính.
Xu hướng dùng vật liệu không nung
Trong bối cảnh Chính phủ ban hành Nghị định 04/2012/NĐ-CP hạn chế sản xuất gạch đất sét nung, cùng với nhu cầu xây dựng xanh và bền vững ngày càng cao, gạch block không nung đã nổi lên như một giải pháp thay thế đầy tiềm năng. Theo báo cáo của Hiệp hội Vật liệu Xây dựng Việt Nam, thị phần gạch không nung đã tăng từ 15% năm 2010 lên 45% năm 2023[2].
Tuy nhiên, cùng với sự phổ biến của vật liệu này, nhiều câu hỏi được đặt ra: “Gạch block không nung có đủ khả năng chịu lực không?”, “Có an toàn khi dùng cho tường chịu lực?”, “Trong điều kiện nào thì được phép sử dụng?”. Những băn khoăn này hoàn toàn chính đáng và cần được giải đáp rõ ràng, dựa trên cơ sở khoa học và tiêu chuẩn kỹ thuật.
Đặt vấn đề: có nên – có được phép – trong điều kiện nào?
Câu trả lời không phải là “có” hay “không” đơn giản, mà phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố: loại công trình, tải trọng thiết kế, chất lượng gạch, kỹ thuật thi công, và quan trọng nhất là có hay không có bản tính toán kết cấu chính thức từ kỹ sư có chứng chỉ hành nghề.
Bài viết này sẽ phân tích toàn diện về vấn đề “gạch block không nung xây tường chịu lực”, làm rõ:
- Điều kiện bắt buộc để có thể sử dụng
- Giới hạn an toàn theo tiêu chuẩn
- Các trường hợp tuyệt đối không nên dùng
- Giải pháp thay thế an toàn hơn
Mục tiêu là cung cấp thông tin chính xác, khách quan để chủ đầu tư và nhà thầu đưa ra quyết định có căn cứ, đảm bảo cả yếu tố kinh tế lẫn an toàn.
Tường chịu lực là gì? Phân biệt với tường xây thông thường
Khái niệm tường chịu lực
Tường chịu lực (load-bearing wall) là tường có chức năng kết cấu, chịu tải trọng thẳng đứng từ các bộ phận thượng tầng (sàn, dầm, mái, tầng trên) và truyền xuống móng. Tường này là một phần không thể thiếu trong hệ thống chịu lực của công trình, nếu loại bỏ hoặc tường bị hư hỏng sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến độ ổn định.
Theo TCVN 2737:1995 về tải trọng và tác động, tường chịu lực phải được tính toán để chịu:
- Tải trọng thường xuyên (trọng lượng bản thân công trình)
- Tải trọng tạm thời (người, đồ đạc, tuyết, gió)
- Tải trọng đặc biệt (động đất ở vùng địa chấn)[3]
Vai trò truyền tải trọng
Cơ chế truyền tải trong hệ tường chịu lực:
[Mái] → Tải trọng mái
↓
[Tường tầng 2] → Nhận tải từ mái + Tự trọng tường
↓
[Sàn tầng 2] → Tải trọng sàn
↓
[Tường tầng 1] → Nhận tải từ tầng 2 + Sàn + Tự trọng
↓
[Móng] → Nhận tất cả tải trọng
↓
[Nền đất] → Phân bố ứng suất
Tường chịu lực tầng dưới phải chịu tổng tải trọng của tất cả các tầng phía trên cộng với trọng lượng bản thân. Do đó, tường tầng 1 của nhà 3 tầng chịu tải gấp 3 lần so với tường tầng 3.
Phân biệt: Tường chịu lực, Tường bao, Tường ngăn
| Đặc điểm | Tường chịu lực | Tường bao | Tường ngăn |
| Chức năng kết cấu | Chịu tải từ thượng tầng | Không/ít chịu tải | Không chịu tải |
| Vị trí | Theo phương chịu lực | Chu vi ngoài công trình | Bên trong ngăn phòng |
| Có thể tháo bỏ? | KHÔNG (ảnh hưởng kết cấu) | Có (nếu không chịu lực) | Có (dễ dàng) |
| Yêu cầu vật liệu | Cường độ cao (M75-M150) | Trung bình (M50-M100) | Thấp (M40-M75) |
| Độ dày | Thường ≥190mm | 100-190mm | 90-140mm |
| Cần tính toán kết cấu? | BẮT BUỘC | Khuyến nghị | Không bắt buộc |
Lưu ý quan trọng: Trong thực tế, nhiều tường vừa là tường chịu lực, vừa là tường bao (tường ngoài đồng thời chịu lực). Cần phân biệt rõ vai trò để lựa chọn vật liệu và phương pháp thi công phù hợp.
Để hiểu rõ hơn về các ứng dụng khác nhau của vật liệu này, hãy tham khảo bài tổng quan về ứng dụng gạch block không nung trong xây dựng.
Gạch block không nung có xây được tường chịu lực không?
Trả lời có điều kiện, không khẳng định tuyệt đối
Câu trả lời là: CÓ, NHƯNG CÓ ĐIỀU KIỆN NGHIÊM NGẶT.
Gạch block không nung hoàn toàn có thể được sử dụng cho tường chịu lực, tuy nhiên không phải trong mọi trường hợp. Việc sử dụng an toàn phụ thuộc vào:
Yếu tố 1: Chất lượng gạch
- Cường độ chịu nén đạt yêu cầu thiết kế
- Đạt tiêu chuẩn TCVN 6477:2016
- Có chứng nhận chất lượng rõ ràng
Yếu tố 2: Loại công trình
- Nhà thấp tầng (1-3 tầng)
- Tải trọng trong giới hạn cho phép
- Không thuộc vùng địa chấn cấp cao
Yếu tố 3: Thiết kế kết cấu
- Có bản tính toán của kỹ sư có chứng chỉ
- Các thông số kỹ thuật rõ ràng
- Biện pháp tăng cường phù hợp
Yếu tố 4: Thi công
- Đúng quy trình kỹ thuật
- Giám sát chặt chẽ
- Nghiệm thu đầy đủ
Phân tích cường độ chịu nén
So sánh cường độ:
| Vật liệu | Cường độ chịu nén | Phạm vi ứng dụng |
| Gạch block M40 | 40 kg/cm² (4 MPa) | Tường ngăn không chịu lực |
| Gạch block M75 | 75 kg/cm² (7.5 MPa) | Tường chịu lực nhà 1-2 tầng |
| Gạch block M100 | 100 kg/cm² (10 MPa) | Tường chịu lực nhà 2-3 tầng |
| Gạch block M150 | 150 kg/cm² (15 MPa) | Tường chịu lực lớn, vị trí đặc biệt |
| Gạch đất nung | 75-100 kg/cm² | Tương đương M75-M100 |
| Bê tông B15 | 150 kg/cm² | Cột, dầm công trình thấp tầng |
Nhận xét: Gạch block không nung M100-M150 có cường độ ngang bằng hoặc cao hơn gạch đất nung thông thường, đủ để sử dụng cho tường chịu lực trong nhiều trường hợp.
Tuy nhiên, cường độ chịu nén chỉ là một trong nhiều yếu tố. Cần xem xét thêm:
- Độ đồng đều cường độ (gạch kém chất lượng có cường độ không đều)
- Khả năng chịu tải lâu dài
- Độ co ngót, biến dạng theo thời gian
- Liên kết giữa các viên gạch qua vữa xây
Xem thêm: Hướng Dẫn Sử Dụng Gạch Block Không Nung
Kết cấu công trình
Hệ kết cấu phù hợp với tường chịu lực gạch block:
- Hệ tường chịu lực thuần túy (nhà 1-2 tầng):
- Toàn bộ tải trọng do tường gánh
- Không có cột, dầm BTCT
- Phù hợp: nhà cấp 4, nhà 1 tầng có gác lửng
- Yêu cầu: Gạch M75-M100, tường dày ≥190mm
- Hệ kết hợp tường – khung (nhà 2-3 tầng):
- Có cột, dầm BTCT nhưng tường cũng tham gia chịu lực
- Tường giúp tăng độ cứng, ổn định công trình
- Phù hợp: nhà phố, nhà liền kề 2-3 tầng
- Yêu cầu: Gạch M100-M150, có bản tính toán kết cấu
- Hệ khung thuần túy (nhà từ 3 tầng trở lên):
- Cột, dầm BTCT chịu toàn bộ tải trọng
- Tường chỉ là vách ngăn, không chịu lực
- Phù hợp: nhà cao tầng, chung cư
- Gạch block: M50-M75, không yêu cầu chịu lực
Nhấn mạnh vai trò thiết kế kết cấu
QUAN TRỌNG NHẤT: Không thể tự ý quyết định sử dụng gạch block không nung xây tường chịu lực mà không có bản tính toán kết cấu chính thức.
Tính toán kết cấu phải xác định:
- Tải trọng tác dụng lên từng đoạn tường
- Ứng suất nén xuất hiện trong tường
- Cường độ gạch cần thiết
- Độ dày tường tối thiểu
- Khoảng cách giữa các gối tựa (tường ngang, cột)
- Biện pháp tăng cường (dầm đai, neo tường…)
Ai được phép tính toán:
- Kỹ sư xây dựng có chứng chỉ hành nghề
- Đơn vị tư vấn thiết kế có đủ năng lực theo quy định
Hậu quả khi không có tính toán:
- Vi phạm Luật Xây dựng 2014
- Không được cấp giấy phép xây dựng/giấy phép sử dụng
- Công trình không được bảo hiểm
- Chịu hoàn toàn trách nhiệm nếu xảy ra sự cố
Điều kiện BẮT BUỘC để dùng gạch block không nung xây tường chịu lực
Gạch đạt tiêu chuẩn kỹ thuật
Điều kiện 1: Gạch phải có giấy chứng nhận hợp quy
Theo Thông tư 28/2012/TT-BKHCN, gạch block không nung thuộc nhóm sản phẩm phải công bố hợp quy trước khi lưu thông trên thị trường[4]. Nhà sản xuất phải:
- Tự công bố hợp quy sản phẩm với tiêu chuẩn TCVN 6477
- Có kết quả thử nghiệm từ phòng lab được chỉ định
- Lưu trữ hồ sơ chất lượng đầy đủ
Điều kiện 2: Cường độ chịu nén đạt yêu cầu thiết kế
| Công trình | Cường độ tối thiểu | Loại gạch |
| Nhà 1 tầng | M75 (75 kg/cm²) | Block 2-3 lỗ |
| Nhà 2 tầng | M100 (100 kg/cm²) | Block 2-3 lỗ |
| Nhà 3 tầng | M100-M150 | Block 2 lỗ hoặc đặc |
Không được dùng:
- Gạch M40-M50 cho tường chịu lực
- Gạch rỗng 6 lỗ (độ rỗng >45%) cho vị trí chịu tải lớn
- Gạch không rõ nguồn gốc, không có giấy tờ
Điều kiện 3: Độ hút nước trong giới hạn cho phép
Theo TCVN 6477:2016, độ hút nước tối đa là 12%[5]. Đối với tường chịu lực, nên chọn gạch có độ hút nước ≤10% để đảm bảo:
- Cường độ ổn định trong môi trường ẩm
- Không bị giảm khả năng chịu lực theo thời gian
- Liên kết tốt với vữa xây
Tìm hiểu chi tiết về các quy định kỹ thuật tại tiêu chuẩn gạch block không nung.
Thiết kế kết cấu phù hợp
Điều kiện 4: Phải có bản vẽ thi công kết cấu
Bản vẽ phải thể hiện rõ:
- Vị trí các tường chịu lực
- Độ dày từng đoạn tường
- Loại gạch sử dụng (cường độ, kích thước)
- Vị trí dầm đai, dầm móng
- Biện pháp liên kết tường – cột (nếu có)
- Biện pháp tăng cường tại góc, chỗ giao nhau
Điều kiện 5: Có bản tính toán kiểm tra
Bản tính toán phải chứng minh:
- Ứng suất nén trong tường < Cường độ cho phép của gạch
- Hệ số an toàn ≥1.5 (thường quy định ≥1.8-2.0)
- Độ mảnh của tường trong giới hạn
- Độ ổn định chống lật, chống uốn ngang
Công thức kiểm tra cơ bản:
Ứng suất nén = Tải trọng tác dụng / Tiết diện tường
Điều kiện an toàn: Ứng suất nén × Hệ số an toàn ≤ Cường độ gạch
Ví dụ: Tường dày 190mm, dài 1m, chịu tải 18.000 kg
- Tiết diện = 0.19 × 1.0 = 0.19 m² = 1.900 cm²
- Ứng suất nén = 18.000 / 1.900 = 9.47 kg/cm²
- Với hệ số an toàn 2.0: 9.47 × 2 = 18.94 kg/cm²
- Cần gạch có cường độ ≥20 kg/cm² → Dùng gạch M75 (75 kg/cm²) là an toàn
Không dùng cho công trình vượt giới hạn cho phép
Điều kiện 6: Giới hạn chiều cao công trình
Theo kinh nghiệm thực tế và các nghiên cứu về gạch block không nung xây tường chịu lực:
Hoàn toàn an toàn: Nhà 1-2 tầng
- Tải trọng nhỏ
- Gạch M75-M100
- Có thể dùng hệ tường chịu lực thuần túy
Có điều kiện: Nhà 3 tầng
- Phải có bản tính toán kỹ lưỡng
- Gạch M100-M150
- Nên kết hợp với khung BTCT
- Tường chỉ tham gia chịu lực một phần
Không khuyến nghị: Nhà từ 4 tầng trở lên
- Tải trọng quá lớn
- Rủi ro cao
- Nên dùng hệ khung BTCT thuần túy
- Gạch block chỉ làm tường ngăn
Điều kiện 7: Loại công trình
Được phép:
- Nhà ở dân dụng thấp tầng
- Nhà xưởng 1 tầng mái nhẹ
- Kho hàng không chứa hàng quá nặng
- Công trình phụ
Không được phép:
- Công trình công cộng quan trọng (trường học, bệnh viện lớn)
- Nhà cao tầng, chung cư
- Công trình có tải trọng đặc biệt (bể nước lớn trên mái…)
- Vùng có hoạt động địa chấn cấp VII trở lên
Thi công đúng quy trình
Điều kiện 8: Quy trình xây tường chịu lực
Bước 1 – Chuẩn bị:
- Làm sạch mặt móng, sàn
- Lập dây căng, đánh dấu vị trí tường
- Kiểm tra gạch: loại bỏ viên nứt, vỡ, sai kích thước
Bước 2 – Trộn vữa:
- Xi măng PC40 trở lên
- Tỷ lệ 1:3 (xi măng:cát) cho tường chịu lực
- Trộn đều, độ sệt vừa phải
Bước 3 – Xây:
- Xây hàng đầu tiên cẩn thận, căn chỉnh thẳng
- Đan mạch (mạch dọc không thẳng hàng)
- Độ dày vữa: 10mm
- Kiểm tra độ thẳng đứng mỗi 3-4 hàng gạch
- Không xây quá cao trong một ngày (tối đa 1.2m)
Bước 4 – Tăng cường:
- Neo tường vào cột BTCT (nếu có) bằng thép Φ6-Φ8
- Xây chặn góc trước, sau đó xây giữa
- Tại chỗ giao nhau, xây đan răng cưa
Bước 5 – Bảo dưỡng:
- Tưới nước ẩm 2-3 ngày đầu
- Không tác động, va đập vào tường
Bước 6 – Nghiệm thu:
- Kiểm tra độ thẳng đứng
- Kiểm tra độ phẳng bề mặt
- Lập biên bản nghiệm thu
Vai trò của kích thước và khối lượng trong tường chịu lực
Kích thước ảnh hưởng đến tiết diện chịu lực
Tiết diện chịu lực là diện tích cắt ngang của tường, quyết định khả năng chịu tải của tường.
Mối quan hệ:
Khả năng chịu tải = Tiết diện × Cường độ gạch
So sánh các kích thước:
| Độ dày tường | Tiết diện (1m dài) | Tải trọng cho phép* |
| 90mm | 900 cm² | 6.75 tấn |
| 140mm | 1.400 cm² | 10.5 tấn |
| 190mm | 1.900 cm² | 14.25 tấn |
*Với gạch M100, hệ số an toàn 2.0
Kết luận: Tường dày hơn → tiết diện lớn hơn → chịu tải nhiều hơn. Đối với tường chịu lực, không nên dùng gạch mỏng (90-100mm) mà phải dùng gạch 190mm để đảm bảo tiết diện đủ lớn.
Độ ổn định tường
Độ mảnh của tường là tỷ lệ giữa chiều cao và độ dày tường, ảnh hưởng đến khả năng chống uốn ngang (do gió, động đất…).
Công thức:
Độ mảnh λ = Chiều cao tự do / Độ dày tường
Quy định: Theo TCVN 4453:1995, độ mảnh của tường xây không được vượt quá 20-25 tùy điều kiện gối tựa[6].
Ví dụ:
- Tường cao 3m, dày 190mm: λ = 3.000 / 190 = 15.8 → An toàn ✓
- Tường cao 3m, dày 100mm: λ = 3.000 / 100 = 30 → Vượt quá giới hạn ✗
Giải pháp khi tường quá mảnh:
- Tăng độ dày tường
- Giảm khoảng cách gối tựa (thêm tường ngang, cột)
- Có dầm đai ở giữa chiều cao tường
Tìm hiểu chi tiết về các quy cách phù hợp tại kích thước gạch block không nung.
Khối lượng ảnh hưởng đến tải trọng truyền xuống móng
Trọng lượng bản thân tường là một phần của tải trọng mà tường phải tự gánh, đồng thời cũng là tải trọng truyền xuống móng.
Khối lượng tường gạch block:
- Tường 390×190×190 (M100): khoảng 255 kg/m²
- Tường 390×190×140 (M100): khoảng 285 kg/m²
Ví dụ tính toán: Nhà 2 tầng, tường bao 100m²/tầng
- Tổng diện tích tường: 200m²
- Khối lượng tường: 200 × 255 = 51.000 kg = 51 tấn
- Cộng tải trọng sàn, mái: ~150 tấn
- Tổng tải trọng lên móng: ~200 tấn
Lợi ích của gạch block nhẹ hơn: So với gạch đất nung, gạch block nhẹ hơn 20-30%, giúp:
- Giảm tải trọng lên móng → móng nhỏ hơn, tiết kiệm chi phí
- Giảm tải trọng động đất (tỷ lệ thuận với khối lượng)
- Dễ vận chuyển, thi công
Tham khảo chi tiết về khối lượng gạch block không nung để tính toán chính xác.
So sánh tường chịu lực gạch block không nung và gạch đất nung
Khả năng chịu lực
| Tiêu chí | Gạch block không nung | Gạch đất nung |
| Cường độ chịu nén | M40 – M150 (40 – 150 kg/cm²) | M75 – M100 (75 – 100 kg/cm²) |
| Độ đồng đều cường độ | Cao (sản xuất công nghiệp, kiểm soát chất lượng tốt) | Trung bình (phụ thuộc nhiều vào quá trình nung) |
| Khả năng chịu tải | Tốt (khi sử dụng đúng mác cường độ và thiết kế kết cấu phù hợp) | Tốt |
| Khả năng chịu nén lệch tâm | Trung bình | Tốt |
Nhận xét: Về mặt cường độ thuần túy, gạch block M100-M150 không thua kém gạch đất nung, thậm chí có thể cao hơn. Tuy nhiên, gạch đất nung có lợi thế về độ đồng nhất và độ tin cậy lâu dài do đã được sử dụng hàng trăm năm.
Độ ổn định lâu dài
Gạch block không nung:
- Tuổi thọ: 50-70 năm (trong điều kiện bình thường)
- Cường độ tăng theo thời gian trong 1-2 năm đầu (do xi măng tiếp tục thủy hóa)
- Ít bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ
- Có thể bị giảm cường độ nếu môi trường ẩm ướt kéo dài
Gạch đất nung:
- Tuổi thọ: 100+ năm (đã được kiểm chứng qua thời gian)
- Cường độ ổn định
- Chịu ẩm tốt hơn nhờ độ xốp thấp
- Chịu nhiệt tốt (đã nung ở 900-1000°C)
Kết luận: Gạch đất nung có lợi thế về độ bền lâu dài đã được kiểm chứng. Gạch block cần thêm thời gian để chứng minh, nhưng các nghiên cứu cho thấy hoàn toàn đủ độ bền cho công trình dân dụng.
Điều kiện sử dụng an toàn
Gạch block không nung an toàn khi:
- Nhà 1-3 tầng
- Môi trường khô ráo hoặc ẩm vừa phải
- Có bảo vệ bề mặt (trát, sơn)
- Thi công đúng kỹ thuật
Gạch đất nung an toàn khi:
- Mọi loại nhà thấp tầng
- Môi trường ẩm ướt
- Vùng ven biển
- Không cần bảo vệ đặc biệt
Đánh giá chung: Cả hai loại gạch đều an toàn cho tường chịu lực trong phạm vi ứng dụng phù hợp. Gạch block có ưu thế về kinh tế và môi trường, gạch đất nung có ưu thế về độ tin cậy lâu dài.
Khi nào KHÔNG nên dùng gạch block không nung cho tường chịu lực?
Công trình cao tầng
Định nghĩa công trình cao tầng: Theo quy định, công trình từ 5 tầng trở lên được coi là công trình cao tầng.
Lý do KHÔNG nên dùng:
Tải trọng quá lớn: Tường tầng 1 của nhà 5 tầng phải chịu tải gấp 5 lần so với tường tầng 5. Ngay cả gạch M150 cũng khó đảm bảo an toàn với hệ số an toàn hợp lý.
Yêu cầu về động đất: Công trình cao tầng phải tính toán kỹ về động đất. Hệ tường chịu lực gạch xây kém linh hoạt, dễ nứt vỡ khi chịu lực ngang từ động đất.
Quy chuẩn xây dựng: QCVN 01:2021 quy định công trình từ 5 tầng trở lên bắt buộc phải dùng hệ khung bê tông cốt thép hoặc kết cấu thép[7].
Giải pháp đúng: Nhà từ 4 tầng trở lên phải dùng hệ khung BTCT, gạch block chỉ làm tường ngăn (không chịu lực).
Nền đất yếu
Đất yếu bao gồm: đất sét pha, đất bùn, đất lấp không đầm chặt, có sức chịu tải <1.0 kg/cm².
Vấn đề:
- Nền đất yếu dễ lún không đều
- Gạch xây kém linh hoạt, dễ nứt khi lún lệch
- Không có cốt thép để “cầm” tường lại như bê tông cốt thép
Biểu hiện: Sau 1-2 năm, xuất hiện vết nứt chạy từ dưới lên, đặc biệt tại góc cửa, góc nhà.
Giải pháp:
- Cải tạo nền đất (đầm chặt, thay đất tốt, đóng cọc…)
- Dùng móng bè BTCT liên kết toàn bộ công trình
- Có dầm đai, dầm móng BTCT liên kết tường
- Cân nhắc dùng hệ khung BTCT thay vì tường chịu lực
Không có thiết kế kết cấu rõ ràng
Rủi ro cao nhất: Xây nhà “kiểu mẫu” không có bản vẽ, không có tính toán.
Hậu quả:
- Không biết tường có đủ cường độ hay không
- Không biết khoảng cách giữa các tường có hợp lý không
- Không có biện pháp tăng cường cần thiết
- Khi xảy ra sự cố, không có căn cứ để truy trách nhiệm
Quy định pháp lý: Theo Luật Xây dựng 2014, công trình từ cấp 3 trở lên (từ 2 tầng) bắt buộc phải có bản vẽ thiết kế được phê duyệt[8].
Khuyến nghị: Đầu tư 10-15 triệu đồng thuê kỹ sư thiết kế để có bản vẽ, tính toán rõ ràng. Chi phí này rất nhỏ so với rủi ro và có thể tiết kiệm được nhiều hơn thế nhờ tối ưu kết cấu.
Môi trường khắc nghiệt
Các môi trường không phù hợp:
Vùng ven biển:
- Không khí chứa muối ăn mòn gạch
- Độ ẩm cao làm giảm cường độ
- Nên dùng gạch đất nung hoặc BTCT
Vùng nhiệt đới ẩm:
- Mưa nhiều, độ ẩm cao quanh năm
- Cần biện pháp chống thấm đặc biệt tốt
- Ưu tiên gạch chịu ẩm tốt hơn
Vùng công nghiệp:
- Khói bụi, hóa chất có thể ăn mòn
- Cần lớp bảo vệ bề mặt dày
Vùng địa chấn:
- Động đất gây lực ngang lớn
- Tường xây dễ nứt vỡ
- Phải có khung BTCT, tường chỉ là vách ngăn
Tham khảo thêm về các ứng dụng khác an toàn hơn tại gạch block không nung xây móng nhà.
Giải pháp thay thế hoặc kết hợp an toàn hơn
Kết hợp khung bê tông cốt thép + gạch block làm tường bao
Đây là giải pháp được khuyến nghị nhất, cân bằng giữa an toàn và kinh tế.
Cấu tạo:
[Dầm BTCT]
↓
[Cột BTCT] ← [Tường gạch block – không chịu lực chính] → [Cột BTCT]
↓ ↓
[Dầm móng BTCT]————————————————————————————————[Dầm móng BTCT]
↓ ↓
[Móng BTCT] [Móng BTCT]
Phân công vai trò:
- Khung BTCT (cột, dầm): Chịu toàn bộ tải trọng chính
- Tường gạch block: Ngăn không gian, cách nhiệt, cách âm, tăng độ cứng cho khung
Ưu điểm:
- An toàn kết cấu tuyệt đối (khung BTCT đã được tính toán)
- Tận dụng ưu điểm gạch block (rẻ, nhẹ, cách nhiệt tốt)
- Linh hoạt trong thiết kế (có thể thay đổi vị trí tường sau này)
- Phù hợp với nhà 2-5 tầng
Nhược điểm:
- Chi phí cao hơn hệ tường chịu lực thuần túy khoảng 15-20%
- Phức tạp hơn về thi công
Phạm vi ứng dụng: Đây là giải pháp tiêu chuẩn cho nhà phố, nhà liền kề, nhà ở kết hợp kinh doanh từ 2 tầng trở lên.
Hướng dẫn chọn giải pháp phù hợp từng công trình
Nhà cấp 4, nhà 1 tầng:
- Giải pháp 1: Hệ tường chịu lực thuần túy gạch block M75-M100
- Ưu điểm: Đơn giản, rẻ nhất
- Điều kiện: Có bản vẽ, thi công đúng kỹ thuật
Nhà 2 tầng:
- Giải pháp 1: Hệ tường chịu lực gạch block M100 + dầm đai BTCT
- Giá: Trung bình
- Giải pháp 2: Hệ khung – tường (gạch block M75-M100)
- Giá: Cao hơn 10-15%
- Khuyến nghị: Giải pháp 2 an toàn hơn
Nhà 3 tầng:
- Giải pháp duy nhất: Hệ khung BTCT + tường gạch block (không chịu lực hoặc tham gia chịu lực nhỏ)
- Bắt buộc có tính toán kết cấu
Nhà từ 4 tầng trở lên:
- Giải pháp bắt buộc: Hệ khung BTCT thuần túy
- Gạch block chỉ làm tường ngăn, không tham gia chịu lực
Tìm hiểu thêm về ứng dụng tổng thể tại gạch block không nung xây tường.
Những sai lầm thường gặp khi xây tường chịu lực bằng gạch block không nung
Dùng gạch không đạt tiêu chuẩn
Sai lầm: Mua gạch giá rẻ, không rõ nguồn gốc, không kiểm tra chất lượng.
Hậu quả:
- Cường độ thực tế thấp hơn công bố (gạch ghi M100 nhưng thực tế chỉ M50-M60)
- Kích thước sai lệch lớn, khó xây
- Độ hút nước cao, dễ thấm ẩm
- Tường không đủ khả năng chịu tải, nứt sau 1-2 năm
Ví dụ thực tế: Nhiều công trình ở nông thôn mua gạch block giá 3.500-4.000 đồng/viên (rẻ hơn 40% so với giá thị trường) từ các cơ sở sản xuất nhỏ. Sau 2 năm, tường nứt lan rộng, phải đập bỏ và xây lại.
Cách nhận biết gạch kém chất lượng:
- Màu sắc lốm đốm, không đồng đều
- Bề mặt sần sùi, nhiều lỗ khí
- Âm thanh khi gõ khô đục
- Dễ vỡ khi thả rơi từ độ cao 1m
- Không có tem nhãn, giấy tờ
Giải pháp: Chỉ mua gạch từ nhà máy uy tín, có đầy đủ giấy chứng nhận. Chi phí tăng 1-1.5 triệu/100m² tường nhưng đảm bảo an toàn lâu dài.
Hiểu sai khái niệm “chịu lực”
Sai lầm: Cho rằng mọi loại gạch block đều có thể dùng cho tường chịu lực, hoặc cho rằng “tường bao” tự động là “tường chịu lực”.
Hiểu đúng:
- Tường chịu lực phải chịu tải từ thượng tầng
- Tường bao có thể là tường chịu lực hoặc không chịu lực tùy hệ kết cấu
- Gạch M40-M50 chỉ dùng cho tường ngăn, không chịu lực
- Gạch M75-M150 mới phù hợp cho tường chịu lực
Sai lầm cụ thể:
- Xây nhà 2 tầng bằng gạch M50 → Nguy hiểm
- Xây tường bao bằng gạch 6 lỗ (rỗng nhiều) cho nhà 3 tầng → Không an toàn
- Dùng gạch mỏng 100mm cho tường chịu lực → Tiết diện không đủ
Giải pháp: Luôn xác định rõ vai trò của từng bức tường trong bản vẽ thiết kế, lựa chọn đúng loại gạch cho đúng mục đích.
Bỏ qua thiết kế kết cấu
Sai lầm nghiêm trọng nhất: Xây nhà không có bản vẽ, không có tính toán, dựa vào kinh nghiệm hoặc làm theo nhà hàng xóm.
Lý do mọi người bỏ qua:
- Muốn tiết kiệm chi phí thiết kế (10-15 triệu)
- Nghĩ rằng nhà thấp tầng không cần thiết kế
- Tin tưởng vào kinh nghiệm thợ xây
- Thấy nhà hàng xóm làm thế cũng được
Thực tế:
- Mỗi công trình có điều kiện riêng (nền đất, tải trọng…)
- Kinh nghiệm thợ không thay thế được tính toán khoa học
- Nhà hàng xóm có thể đang tiềm ẩn nguy cơ chưa phát hiện
Hậu quả:
- Tường không đủ khả năng chịu tải
- Lún không đều do móng không phù hợp
- Nứt tường lan rộng
- Chi phí sửa chữa gấp 3-5 lần chi phí thiết kế ban đầu
Giải pháp: Luôn thuê kỹ sư có chứng chỉ hành nghề thiết kế cho công trình từ 2 tầng trở lên. Tham khảo tiêu chuẩn gạch block không nung để hiểu rõ các yêu cầu kỹ thuật.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Gạch block không nung có xây được tường chịu lực không?
Trả lời: CÓ, nhưng phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
✓ Gạch đạt tiêu chuẩn TCVN 6477, cường độ M75-M150
✓ Công trình nhà thấp tầng (1-3 tầng)
✓ Có bản vẽ thiết kế và tính toán kết cấu
✓ Thi công đúng quy trình kỹ thuật
✓ Nền đất tốt, không yếu
✓ Không ở vùng địa chấn cao
Không nên dùng khi: ✗ Nhà từ 4 tầng trở lên
✗ Không có thiết kế kết cấu
✗ Gạch không rõ nguồn gốc, chất lượng
✗ Nền đất yếu
✗ Môi trường khắc nghiệt (ven biển, vùng địa chấn…)
Điều kiện tối thiểu để dùng gạch block cho tường chịu lực là gì?
5 điều kiện BẮT BUỘC:
- Chất lượng gạch:
- Có giấy chứng nhận hợp quy
- Cường độ tối thiểu M75 (nhà 1 tầng), M100 (nhà 2-3 tầng)
- Độ hút nước ≤12%, tốt nhất ≤10%
- Thiết kế kết cấu:
- Có bản vẽ thi công kết cấu
- Có bản tính toán kiểm tra ứng suất
- Do kỹ sư có chứng chỉ hành nghề thực hiện
- Giới hạn công trình:
- Tối đa 3 tầng
- Tải trọng trong giới hạn tiêu chuẩn
- Nền đất tốt, không yếu
- Kỹ thuật thi công:
- Vữa xây xi măng PC40, tỷ lệ 1:3
- Xây đan mạch, độ dày vữa 10mm
- Có dầm đai, dầm móng BTCT liên kết
- Giám sát chất lượng:
- Kiểm tra gạch trước khi xây
- Giám sát quá trình thi công
- Nghiệm thu đầy đủ
Khi nào nên chọn giải pháp khác thay thế?
Nên chọn hệ khung BTCT thay vì tường chịu lực gạch block khi:
- Nhà từ 3 tầng trở lên: An toàn hơn, được pháp luật khuyến khích
- Nền đất yếu: Khung BTCT linh hoạt hơn, ít bị ảnh hưởng bởi lún không đều
- Vùng địa chấn: Khung BTCT chống động đất tốt hơn nhiều
- Cần linh hoạt không gian: Có thể thay đổi vị trí tường sau này
- Công trình quan trọng: Trường học, bệnh viện, văn phòng… cần độ an toàn cao nhất
- Không có điều kiện kiểm soát chất lượng gạch: Khi mua gạch từ nhiều nguồn khác nhau
- Ngân sách cho phép: Hệ khung BTCT đắt hơn 15-20% nhưng an toàn hơn, bền hơn
Công thức đơn giản:
- Nhà 1 tầng: Tường chịu lực gạch block OK
- Nhà 2 tầng: Cân nhắc cả hai (gạch block + dầm đai hoặc khung BTCT)
- Nhà 3 tầng trở lên: Ưu tiên khung BTCT
Kết luận
Tóm tắt nguyên tắc: Có thể dùng khi đủ điều kiện
Gạch block không nung xây tường chịu lực là giải pháp hoàn toàn khả thi và an toàn khi được áp dụng đúng cách. Tuy nhiên, đây không phải là giải pháp phù hợp cho mọi trường hợp.
Khi nào CÓ THỂ dùng an toàn:
- Nhà thấp tầng (1-3 tầng), tải trọng nhỏ đến trung bình
- Gạch đạt chuẩn TCVN 6477, cường độ M75-M150
- Có thiết kế kết cấu chính thức, tính toán đầy đủ
- Thi công đúng quy trình, có giám sát
- Điều kiện địa chất tốt, không ở vùng khắc nghiệt
Khi nào KHÔNG NÊN dùng:
- Nhà cao tầng (từ 4 tầng), tải trọng lớn
- Không có thiết kế, tính toán kết cấu
- Gạch kém chất lượng, không rõ nguồn gốc
- Nền đất yếu, vùng địa chấn cao
- Môi trường ven biển, độ ẩm cao
Không dùng tràn lan
Cảnh báo quan trọng: Không được lạm dụng, sử dụng tràn lan gạch block không nung cho tường chịu lực chỉ vì lý do tiết kiệm chi phí mà không cân nhắc yếu tố an toàn.
Nguyên tắc vàng:
- An toàn > Tiết kiệm
- Khi nghi ngờ → Chọn giải pháp an toàn hơn (khung BTCT)
- Khi không chắc chắn → Tham khảo kỹ sư chuyên môn
- Luôn có bản tính toán kết cấu cho công trình từ 2 tầng trở lên
Nhấn mạnh vai trò thiết kế & tiêu chuẩn
Hai yếu tố quyết định thành công:
Thiết kế kết cấu đúng: Đây là nền tảng, quyết định 70% độ an toàn. Không có thiết kế = không có căn cứ để đảm bảo an toàn.
Vật liệu đạt tiêu chuẩn: Gạch phải đạt TCVN 6477, có đầy đủ giấy tờ chứng minh chất lượng. Tiết kiệm ở vật liệu là tiết kiệm sai chỗ.
Đầu tư đúng mức vào hai khâu này sẽ đảm bảo công trình vừa an toàn, vừa bền vững, vừa tiết kiệm chi phí sửa chữa sau này.
Gợi ý đọc thêm bài viết liên quan
Để có cái nhìn toàn diện về gạch block không nung – từ quy trình sản xuất, đặc tính kỹ thuật, các ứng dụng phù hợp đến xu hướng phát triển – bạn nên tham khảo bài viết tổng quan. Hiểu đúng, đủ về vật liệu là bước đầu tiên để sử dụng hiệu quả và an toàn.
Tài liệu tham khảo
[1] Cục Quản lý chất lượng công trình xây dựng (2022). Báo cáo tổng kết các sự cố kỹ thuật trong xây dựng giai đoạn 2018-2022. Bộ Xây dựng.
[2] Hiệp hội Vật liệu Xây dựng Việt Nam (2023). Báo cáo tình hình sản xuất và tiêu thụ vật liệu xây dựng 2023. Hà Nội.
[3] TCVN 2737:1995. Tải trọng và tác động – Tiêu chuẩn thiết kế. Bộ Khoa học và Công nghệ.
[4] Thông tư 28/2012/TT-BKHCN. Quy định về công bố hợp quy sản phẩm, hàng hóa. Bộ Khoa học và Công nghệ.
[5] TCVN 6477:2016. Gạch bê tông không nung – Yêu cầu kỹ thuật. Bộ Khoa học và Công nghệ.
[6] TCVN 4453:1995. Công tác xây – Quy phạm thi công và nghiệm thu. Bộ Xây dựng.
[7] QCVN 01:2021. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn công trình xây dựng. Bộ Xây dựng.
[8] Luật Xây dựng 2014. Luật số 50/2014/QH13. Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
NHÀ MÁY GẠCH KHÔNG NUNG KHAI PHONG
Chuyên sản xuất và cung cấp các dòng gạch không nung đạt tiêu chuẩn chất lượng TCVN 6477:2022, thân thiện với môi trường, đáp ứng yêu cầu cho các công trình dân dụng và công nghiệp.
Nhà máy: Thôn Đông Yên, Núi Thành, TP. Đà Nẵng
Văn phòng: 52 Đường Bờ Bao 1, Phường Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0963 155 339
Website: https://gachkhongnungkp.com
Thuộc Tập đoàn Trần Doãn: https://trandoangroup.com
